داينا سورها مانند پرندگان تنفس مي كردند
دكترپاتريك اوكانو از دانشگاه اوهايو ودكتر لئون كلا سنس از دانشگاه هاروارد عقيده دارند كه گروهي
از دايناسورها بنام تروپودها ( Theropod) كه شامل نمونه هايي مانند ولوسيراپتور ( velociraptor)
وتي ركس (T-rex ) مي شوند ، دستگاهاي تنفسي مشابه پرندگان امروزي داشته اند . كشف جديد آنها يعني فسيل يك تروپود اوليه ماجانگاتولوس اتو پوس ( Marjungatholusatopus) آنها
را مطمئن كرده است ، چون به ميزان زيادي به سازگاري هاي تنفسي در درناهاي امروزي شبيه است .
ششهاي پرندگان واجد يكسري كيسه هاي اضافي جهت ذخيره هوا است كه به آنها اجازه مي دهد كه اكسيژن
را هم هنگام دم وهم هنگام باز دم از هوا استخراج كنند . يافته هاي گذشته مبني بر وجود فضاهاي تو خالي در ميان استخوانهاي قفسه سينه در تروپود ها دال بر اين است كه دايناسورها نيز واجد چنين كيسه هيا هوايي بوده اند . اما ديرينه شناسان نسبت به اين موضوع كه آناتومي دايناسورها براي انجام عملكردي شبيه به ششهاي پرندگان امروزي به قدر كافي پيچيده باشد ، ترديد دارند. چنين ساختمانهاي تنفسي به پرندگان اين مكان را مي دهد كه خيلي فعال باشند ، فرض طبيعي اين است كه دايناسورهاي داراي ششهاي مشابه از همان شيوه
استفاده مي كردند وبنابر اين سرعت سوخت وساز بالايي داشته اند . كلا سنس مي گويد تهويه در حين جريان هوا كه ششهاي ماجانگاتو لوس اتوپوس ديده شده است ، امكان الگو هاي پيچيده تر جريان هوا را به وجود مي آورد كه احتمالا به تروپود ها ي بيشتر از حد تصور توانايي فعاليت بيشتر را مي داده است .
ترجمه: محمد ملا ئكه
از كي كفش پوشيديم
آيا مي دانيد كه انسان از چه موقعي تبديل به تنها جانوري شد كه كفش به پا مي كند ؟ قديمي ترين كفش بجا مانده كه دقيقا تاريخ گذاري شده – از صندل هاي آمريكاي شمالي كه از فيبر گياهان يا چرم تهيه مي شدند – متعلق به 9 هزار سال پيش است . وجود كفش هاي قديمي تر كه از بين رفته اند را بايد از روي مجسمه ها ، رد پا و بقاياي مدفون شده حدس زده . اما اريك ترينكائوس ، انسان شناس جسماني دانشگاه واشينگتن در سنت لوئيس معتقد است كه براي كسب اطلاعات بيشتر درباره پيشينه كفش پوشي انسان ، پيش از هر چيز بايد به خود پا توجه كرد . يك پاي برهنه كه در تماس مستقيم با زمين است بيشتر از پايي كه با كفش پوشانده شده براي غلبه بر اصطكاك و توزيع وزن به چهار انگشت كوچك خود وابسته است . بنا براين انگشتان كوچكي كه طبق عادت بدون كفش اند از انگشتاني كه غالبا با كفش پوشانده مي شوند به مراتب بزرگتر و قوي تر هستند .
ترينكائوس بقاياي نئاندر تال هاي متعلق به 75 هزار تا 40 هزار سال پيش ، انسان هاي مدرن دوره پاياني عصر پارينه سنگي متعلق به 28 هزار تا 30 هزار سال پيش را مورد برسي قرار داد . او در يافت كه نئاندر تال ها در مقايسه با بقاياي چندين گروه از انسان هاي كنوني كه عادت كفش پوشي آنهامعلوم شده است ، انگشتان چند برابر بزرگتر و قوي تر داشته اند . اما از ميزان استحكام و قدرت انگشتان از عصر ديرينه سنگي ميانه تا اواسط دوره ديرينه سنگي پاياني به سرعت كاسته شده است . ترنكائوس از رئي اين مشاهدات به اين نتيجه رسيده است كه انسانها از 28هزار سال پيش به طور منظم شروع به پوشيدن كفش كرده اند
گنداب دهان
نگاهي به دلايل وراه هاي از بين بردن بوي بد دهان
خيلي از ما وقتي اول صبح با اطرافيانمان برخورد مي كنيم ، متوجه بوي بد دهان آنها مي شويم وبراي رهايي از آن هر كاري انجام مي دهيم . افرادي كه دچار بد بويي دهان هستند بايد بدانند كه اين مشكل ممكن است ارتباطات آنها را بسيار محدود كندد. امروزه 40 درصد از جمعيت دنيا دجار مشكل بد بوي دهان يا Halitosisهستند. بوي بد دهان مي تواند علت هاي مختلف موضوعي يا عمومي داشته باشد. 85درصد بوي دهان ناشي از علل موضوعي است كه در پي عدم رعايت روش هاي بهداشتي مانند مسواك نزدن واستفاده از نخ دندان و .... به وجود مي آيند . اما ياد آوري اين نكته نيز مهم است كه بوي بد دهان را نبايد به تنهايي يك بيماري دانست بلكه اين مشكل ممكن است در اثر وجود بيماري هاي ديگر براي شخص به وجود بيايد .
بيشتر افرادي كه دچار اين مشكل هستند ، احساس نگراني شديدي درباره بوي بد دهان خود دارند واين نگراني اغلب تا جايي شدت مي يابد كه فرد حتي مواقعي كه مي خواهد صحبت كند جلوي دهان خود را مي گيرد ويا اينكه از انواع مختلف مواد خوراكي مانند آدامس، شوينده دهان و.... استفاده كند ، عده اي نيز به طور كامل از داشتن روابط با ديگران پرهيز مي كنند. بهداشت ضعيف دهان و عفونت لثه مزمن به خصوص اگر با خونريزي لثه ها همراه باشد موجب بوي زننده وتنفر آور به خصوص درصبح مي شود. بيماري هاي سينوس نظير سينوزيت مزمن وبيماري هاي بيني نيز در ايحاد بوي بد دهان دخالت دارند. همچنين داشتن زبان شياردار وزبان مودار نيز چون به تجمع ونگهداري مواد غذايي كمك مي كند موجب ايجاد بوي زننده در دهان مي شود. بوي بد دهان مي تواند ناشي از بيماري هاي عمومي بدن نيز باشد كه از ميان آنها بيماري هاي دستگاه هاي تنفسي از اهميت بيشتري بر خوردارند. سل ريوي، آبسه ريه، برونشيت مزمن و تمام بيماري هاي گوارشي ، زخم معده، يبوست ، عفونت هاي روده اي ، سوء هاضمه و... نيز مشاهده مي شود.
هر عاملي كه باعث خشكي دهان وكاهش ترشح بزاق شود مثلا باز ماندن دهان در هنگام خواب باعث تجمع سلول هاي مرده در دهان مي شود كه تجزيه آنها بوي بد ايجاد مي كند. همچنين در هنگام گرفتن رژيم هاي سخت در دوره هاي طولاني غذا نخوردن ممكن است بوي نا خوشايندي از دهان خادج شود كه مربوط به تجزيه مواد شيميايي است كه در اين حالت در بدن به وجود مي آيد. از ديگر علل مهم ايجاد بوي بد در دهان را مي توان استعمال دخانيات دانست .اين بوي زننده نه تنها به علت بوي خود سيگار و توتون بلكه به علت كاهش جريان بزاق وايجاد زبان مودار به بد بويي دهان كمك مي كند. دخانيات موجب لكه دارشدن دندانها، كاهش حس چشايي وذائقه وصدمه ديدن لثه مي شود. همچنين افرادي كه از تنباكو استفاده مي كنند بيشتر در معرض بيماري هاي دندان و سرطان دهان قرار دارند . استفاده از دارو هاي مختلف ا زجمله آمفتامين ها، آنتي هيستامين ها ، داروهاي آرام بخش و... نيز باعث كاهش توليد بزاق ودر نتيجه آن كاهش شست وشوي خود به خودي حفره دهان ودر نتيجه ايجاد بوي بد دهان مي شوند. علاوه بر تمام اين موارد كهولت سن ، يائسگي ، تب بالا ، كم آبي بدن ، اظطراب، مصرف بي رويه انواع ادويه جات و.... نيز از جمله علل ايجاد اين مشكل درافراد است.
به طور كلي جهت كاهش بوي دهان بايد از سيگار كشيدن، نوشيدن نوشابه هاي بودار ، خوردن غذا هاي با ادويه زياد، غذا هاي گوشتي ، غذا هاي مخلوط شده با پياز، افراط در مصرف مواد چربيدار و... خود داري شود. اما اولين قدم در درمان اين بيماري از بين بردن و حذف عوامل موضعي توليد كننده بوي بد دهان است. رعايت بهداشت عمومي دهان مثل مسواك زدن، استفاده از نخ دندان و... در اين مرحله بسيار مهم است. مسواك زدن دهان به ميزان 75 تا 80 درصد اين بد بويي را كاهش مي دهد. استفاده از آدامس هاي بدون شكر در افراد مبتلا به خشكي دهان كه از دارو هاي مختلف استفاده مي كنند نيز مي توانند موثر باشدد. همچنين هر فردي كه از اين مشكل رنج مي برد بايد برنامه مشخصي براي مراجعه به دندان پزشك تهيه كند. با مراجعات وانجام معاينات مكرر، دندان پزشك مي تواند اين بيماري را به راحتي در افراد تشخيص دهد. زبان پاك كن نيز وسيله اي است كه به تاز گي طراحي شده و علاوه بر تميز كردن سطح زبان ورفع بوي بد دهان در سلامت دندانها و لثه ها بسيار مفيد است .
چيپس: خوشمزه ترين اختراع جهان
چيپس سيب زميني اولين بار در كجا درست شد؟
چيپس در آمريكا متولد شد. اما پدري داشت به نام سيب زميني سرخ شده كه آن اولين بار در اواخر قرن 18به وسيله شخصي به نام تو.ماس جفر سون در آمريكا معرفي شد. البته خود او آن را از پاريس برده بود. در اوايل قرن 19 سيب زميني سرخ شده به تدريج محبوبيت پيدا كرد تا جايي كه وارد فهرست غذاي رستوران ها شد.
يكي از شب هاي سال 1853 در رستوران در ياچه ماه در ساراتو گاي ايالت نيويورك شخصي همراه شام. سيب زميني سرخ شده سفارس داد. پس دريافت غذا اين شخص كه ظاهر"ا كوريليوس نام داشت.با اعتراض به اين كه سيب زميني ها خوب سرخ نشده اند وچندان ترد نيستند آنها را به آشپزخانه پس فرستاد. جورج كرام، سر آشپز رستوران كه از اين انتقاد حسابي عصباني شده بود براي تمسخر، سيب زميني هارا به نازكي كاغذ بريد، به شدت به آنها نمك زد، دوباره سرخشان كرد و با خيال كه غير قابل خوردن است سر ميز وندر بيلت برد اما دست پخت كرام به جاي يك غذاي بي مصرف، يك شاهكار از آب در آمد وبه همين راحتي چيپس اختراع شد.
صاحب رستوران درياچه ماه بزودي اين خوراكي را وارد فهرست غذاي خود كرد. چندي بعد كرام براي خود رستوراني باز كرد كه سيب زميني نازك سرخ شده را به شهرت رساند. كرام اسم اين اختراع را به ياد رستوران اول، چيپس ساراتو گا گذاشت .( چيپس chipsجمع chip به معني ورقه ولايه نازك است.) به اين ترتيب نام چيپس به طور رسمي وارد ادبيات غذايي شدد وبزودي رستوران هاي ديگر شروع به عرضه ن كردند.
اما اين ويليام تاپندون از اهالي اوهايو بود كه براي اولين بار چيپس سيب زميني را از رستوران به مغازه خواربار فروشي برد. در سال 1895اوفروش چيپس را به خواربار فروشي هاي محلي شروع كرد و وقتي كارش گرفت، طويله اش را به اولين كارخانه چيپس سيب زميني دنيا تبديل كرد. كم كم مصرف چيپس انقدر زياد شد كه در سال هاي قرن بيستم چند شركت وكارخانه هاي بزرگي، براي توليد انبوه ان بنا كردند. امروزه چيپس در شكل ها، مزه ها ومارك هاي مختلفي توليد و عرضه مي شود كه بعضي از آنها به جاي ورقه هاي سيب زميني از قطعه هاي ريز به هم پيوسته از آن استفاده مي كنند.
راستي فكر مي كنيد اگر در آن شب سرد كوريليوس وندربيلت مشكل پسند، هوس سيب زميني سرخ كرده نمي كرد يا جورج كرام آشپز انتقاد پذيري نبود، جهان چند سال ديگر در انتظار چيپس باقي مي ماند؟